RANA PRATAHPSINGH SMARAK AND HALDHIGHATI AND SREENATHJI TEMPLE IN UDAIPUR

 രാവിലെ ഫത്തേസാഗർ തടാകത്തിലെ ബോട്ട് സവാരി പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം ഉച്ചകഴിഞ്ഞ് ഞങ്ങൾ റാണാ പ്രതാപ്‌സിംഗ് സ്മാരകത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു. മോത്തി മാർഗ്അല്ലെങ്കിൽ പേൾ കുന്നിന്റെ മുകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന മഹാറാണാ പ്രതാപ് മെമ്മോറിയൽ,  ഫത്തേസാഗർ തടാകത്തിന്റെ അതിശയിപ്പിക്കുന്ന സൗന്ദര്യത്തെ മറികടക്കുന്നു . പ്രതാപ് സ്മാരകം എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന മഹാറാണാ പ്രതാപ് മെമ്മോറിയൽ ചരിത്ര പ്രാധാന്യമുള്ള ഒരു സ്ഥലമാണ്. നഗരത്തിലെ ഒരു പ്രശസ്ത വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമാണ് മഹാറാണാ പ്രതാപ് മെമ്മോറിയൽ.

മഹാരാണ സ്മരണയിലേക്ക് ലേഖകൻ എത്തുന്നു

•  മുതിർന്നവർക്ക് ഒരാൾക്ക് 20 രൂപ .
•  കുട്ടികൾക്ക് ഒരാൾക്ക് 10 രൂപ .
•  വിദേശികൾക്ക് ഒരാൾക്ക് 50 രൂപ.
•  ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് ഷോയ്ക്ക് ഒരാൾക്ക്  35 രൂപ.
• എല്ലാ ദിവസവും 9.00 മുതൽ 6.00 വരെ
• 
  

                                             മഹാറാണ സ്മാരകിൽ  നിന്നുള്ള നഗരത്തിന്റെ കാഴ്ച

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ച വെങ്കല പ്രതിമയ്ക്ക് മുന്നിൽ .

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ച ഈ സ്മാരകം മഹാറാണ പ്രതാപിന് മഹാറാണ ഭഗവത് സിംഗ് നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ ആദരാഞ്ജലികളിൽ ഒന്നാണ്. സ്മാരകത്തിന്റെ ഏറ്റവും ആവേശകരമായ സവിശേഷതകളിലൊന്ന് തന്റെ വിശ്വസ്ത കുതിരയായ ചേതക്കിൽ ഇരിക്കുന്ന മഹാറാണ പ്രതാപിന്റെ നല്ല വലുപ്പത്തിലുള്ള വെങ്കല പ്രതിമയാണ്. ഈ പ്രതിമയ്ക്ക് 11 അടി ഉയരവും ഏകദേശം 70 ടൺ ഭാരവുമുണ്ട്. കിലോമീറ്ററുകൾ അകലെ നിന്ന് പോലും ഈ ശിൽപം കാണാൻ കഴിയും.

                              റാണാ പ്രതാപ് സിംഗിനും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്ത കുതിരയായ ചേതക്കിനുമൊപ്പമുള്ള ഒരു സെൽഫി

എ.ഡി. 1576-ൽ മഹാറാണ പ്രതാപും അദ്ദേഹത്തിന്റെ  കുതിര ചേതകും മുഗളർക്കെതിരെ ഹാൽദിഘട്ടി ഈൽ യുദ്ധം നടത്തി. രജപുത്രരുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ഘോരമായ യുദ്ധങ്ങളിലൊന്നായ ഹാൽദിഘട്ടി യുദ്ധം മഹാറാണ പ്രതാപിന്റെ ചേതക്എന്ന കുതിരയുടെ മരണത്തിലും മഹാറാണയുടെ പലായനത്തിലും  അവസാനിച്ചു എന്ന് ചരിത്രം രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.

സ്മാരക പരിസരത്ത് നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്ന മ്യൂസിയത്തിൽ  ചിത്രങ്ങളുടെ ഒരു വലിയ ശേഖരം തന്നെയുണ്ട്. കുംഭൽഗഢിന്റെയും ചിറ്റോർഗഢിന്റെയും  സമ്പന്നമായ ചരിത്രവും ഹാൽദിഘട്ടി യുദ്ധത്തിലെ ചില സംഭവങ്ങളും ഈ ചിത്രങ്ങൾ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. മഹാറാണ പ്രതാപിന്റെ ഉറ്റവരുടെയും പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെയും പ്രതിമകൾ സ്മാരക പരിസരത്ത് ഉണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന് ഭിലു രാജ, ഭാമാഷാ, ഝലമാൻ, ഹക്കിം ഖാൻ സുർ എന്നിവരുടെ.

പ്രതാപ് സ്മാരകം സന്ദർശിച്ച ശേഷം, യുദ്ധം നടന്ന ഹൽദിഘട്ടി സന്ദർശിക്കാൻ ഞങ്ങൾ തീരുമാനിച്ചു. നഗരത്തിൽ നിന്ന് 48 കിലോമീറ്റർ അകലെയാണിത്.

ഹൽദിഘാട്ടി യുദ്ധം

  യുദ്ധ സ്മാരകം

1576-ലാണ് ഇതിഹാസ സമാനമായ ഹാൽഡിഘട്ടി യുദ്ധം നടന്നത്. മഹാനായ ഹിന്ദു രജപുത്ര ഭരണാധികാരി മഹാറാണ പ്രതാപും അക്ബർ നയിച്ച മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ജനറൽ ആയിരുന്ന മാൻ സിങ്ങും തമ്മിലാണ് ഈ യുദ്ധം നടന്നത്. രജപുത്രരുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഒരു വഴിത്തിരിവായിരുന്നു  ഈ യുദ്ധം. ഏറ്റവും ചെറിയ യുദ്ധങ്ങളിൽ ഒന്നായിരുന്നു     ഹൽദിഘട്ടി യുദ്ധം .  .വെറും നാല് മണിക്കൂർ മാത്രം നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധം. രാജസ്ഥാന്റെ ഇന്നത്തെ ചരിത്രവുമായി ഈ യുദ്ധം വളരെയധികം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

ചേതക് സമാധി

1576 ജൂൺ 18-ന് മുഗൾ സൈന്യവും മഹാറാണാ പ്രതാപവും തമ്മിൽ രക്തത്തായി എന്ന സ്ഥലത്ത് നടന്ന യുദ്ധം. ഘോരമായ യുദ്ധം അതിൻ്റെ ഉച്ചസ്ഥായിയിൽ എത്തിയപ്പോൾ  ശത്രുക്കൾ മേവാർ സൈന്യത്തെ വളഞ്ഞു. കാറ്റിൻ്റെ വേഗതയിൽ ഓടാൻ അറിയാവുന്ന തൻ്റെ പ്രിയപ്പെട്ട കുതിരയായ ചേതകിൻ്റെ പുറത്ത് റാണ പ്രതാപ് കയറി. മാൻസിംഗിൻ്റെ ആനയെ കുന്തം കൊണ്ട് ആക്രമിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിനിടെ ചേതക്കിൻ്റെ കാലിൽ ആഴത്തിലുള്ള മുറിവേറ്റു. മരണം മുന്നിൽ കണ്ടിട്ടും മഹാറാണാ പ്രതാപിനെ രക്ഷിക്കാൻ

ചേതക്ക് എന്ന കുതിര അതിവേഗത്തിൽ ഓടി സുരക്ഷിതമായ ദൂരത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. 20 അടി വീതിയുള്ള ഒരു അരുവിയിൽ ചാടിയ ശേഷം ചേതക് കുഴഞ്ഞുവീണു, ഒടുവിൽ മരണമടഞ്ഞു. കുതിരയുടെ ഓർമ്മയ്ക്കായി നിർമ്മിച്ചതാണ് ഈ സമാധി.

മേവാറിന്റെ സൈന്യത്തിന് യുദ്ധം പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും, മുഗൾ സാമ്രാജ്യത്തിനെതിരായ തന്റെ ധീരമായ ചെറുത്തുനിൽപ്പ് തുടരുന്നതിനായി യുദ്ധത്തിൽ നിന്നും അത്യൽഭുതമായി രക്ഷപ്പെട്ട മഹാറാണാ പ്രതാപ്.

ചരിത്രം

ചിത്തോറിലെ യുദ്ധത്തിൽ ചിറ്റൂർ രാജ്യം പരാജയപ്പെട്ടതിനെത്തുടർന്ന്, റാണാ പ്രതാപ്  മേവാറിന്റെ അവകാശിയായി. മേവാർ പ്രധാന വ്യാപാര കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കും ഡൽഹിയിൽ നിന്ന് ഗുജറാത്തിലേക്കുള്ള പ്രചാരണ പാതയിലേക്കും ആയിരുന്നു. കാർഷിക ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, ഖനനം, തന്ത്രപരമായ സ്ഥാനം എന്നിവയാൽ അനുഗ്രഹീതമായിരുന്നു മേവാർ. അതിനാൽ ചക്രവർത്തിയായ അക്ബർ, മേവാർ കീഴടക്കുന്നതിൽ ഉറച്ചുനിന്നു. നിർഭാഗ്യവശാൽ മുഗൾ ചക്രവർത്തിക്ക് മേവാർ ഒഴികെയുള്ളതെല്ലാം ഇന്ത്യയിലെ മിക്ക രാജ്യങ്ങളുംപിടിച്ചെടുക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. രാജസ്ഥാൻ  തന്റെ സാമ്രാജ്യത്തോട് കൂട്ടിച്ചേർക്കാനുള്ള ചക്രവർത്തിയുടെ പദ്ധതിയിൽ   മഹാറാണ പ്രതാപ് ഒരു തടസ്സമായി നിന്നു.

                                                                 രക്തതൈ - മഹാറാണ പ്രതാപും മാൻസിംഗിന്റെ കീഴിലുള്ള മുഗളരും തമ്മിൽ ഹാൽദിഗതി യുദ്ധത്തിന്റെ രണ്ടാം പകുതി നടന്ന അവസാന സ്ഥലമാണിത്. തൽഫലമായി ഇരുവശത്തും ആയിരക്കണക്കിന് സൈനികർ മരിക്കുകയും അവരുടെ രക്ത കുളമായി മാറുകയും ചെയ്തു. മഹാറാണ്പ്രതാപ് അത്ഭുതകരമായി രക്ഷപ്പെട്ടതിനാൽ യുദ്ധം വിജയമില്ലാതെ സ്തംഭനാവസ്ഥയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. കാട്ടിൽ ഭിൽ ഗോത്രത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ കുറച്ചു വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷo അദ്ദേഹം തിരിച്ചടിക്കുകയും ഹാൽദിഘട്ടി യുദ്ധത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട രാജ്യം തിരിച്ചുപിടിക്കുകയും ചെയ്തു.

ഹാൽഡിഘട്ടി പാസ്. ഇവിടെ വെച്ചാണ് യുദ്ധം നടന്നത്

 പശ്ചിമേന്ത്യയിലെ രാജസ്ഥാനിലെ  ആരവല്ലി പർവതനിരകളിലെ  ഒരു പർവതനിരയാണ്  ഹാൽഡിഘട്ടി . ഉദയ്പൂരിൽ  നിന്ന് 40 കിലോമീറ്റർ അകലെ  രാജ്സമന്ദ് , പാലി  ജില്ലകളെ  ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന  ഈ സ്ഥലത്തിന്  മഞ്ഞൾ നിറമുള്ള മഞ്ഞ മണ്ണിൽ  നിന്നാണ് ഈ പേര് വന്നതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു  (  ഹിന്ദിയിൽ മഞ്ഞൾ എന്നാൽ ഹാൽഡി എന്നാണ്). 1576-ൽ  മേവാറിലെ  റാണാ പ്രതാപ് സിംഗും  മുഗൾ   ചക്രവർത്തി  അക്ബറിന്റെ ജനറലായ  രാജാ മാൻ സിംഗും തമ്മിൽ നടന്ന  ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ  ഹാൽഡിഘട്ടി യുദ്ധം നടന്ന സ്ഥലമെന്ന നിലയിൽ ഈ പർവത ചുരം ചരിത്രപരമായി പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ് .

 

ലേഖകൻ @ ഹാൽദിഘാട്ടി യില് 

 ഹാൽദിഘട്ടിയിൽ അക്ബറുമായുള്ള യുദ്ധസമയത്ത് ചേതക് എന്ന പേരുള്ള കുതിര മഹാറാണ പ്രതാപിന്റെ ഉറ്റ സഹചാരിയായിരുന്നു. മഹാറാണ പ്രതാപിന്റെ ജീവൻ അപകടത്തിൽ ആയപ്പോൾ കുതിര   25 അടി ആഴമുള്ള അരുവിയിൽ ചാടി തന്റെ യജമാനനെ സംരക്ഷിച്ചിരുന്നു. വളരെ ആക്രമണകാരിയായ കുതിരയായതിനാൽ മഹാറാണ പ്രതാപിന് മാത്രമേ അതിനെ മെരുക്കാൻ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ എന്നും പറയപ്പെടുന്നു.

                                           ഹാൽഡിഘട്ടിയിലെ യുദ്ധക്കളത്തിലെ

​​

ഹൽദിഗട്ടി യുദ്ധത്തിനുശേഷം, ഭിൽ ഗോത്രത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ റാണാ പ്രതാപ് മുഗളരെ ആക്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ഗറില്ലാ യുദ്ധ രീതിയാണ് അദ്ദേഹം ഇതിന് വേണ്ടി അവലംബിച്ചത്. അദ്ദേഹം കുന്നുകളിൽ താമസിച്ച് ക്യാമ്പ്‌സൈറ്റുകളിലായിരുന്ന മുഗളന്മാരുമായി  ഗറില്ലാ  യുദ്ധം ചെയ്തു. മേവാറിൽ മുഗൾ സൈന്യം ഒരിക്കലും സമാധാനത്തോടെ ജീവിക്കുന്നില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം ഉറപ്പുവരുത്തി. കാട്ടിൽ വെച്ച് പ്രതാപനെ കൊല്ലാൻ അക്ബർ മൂന്ന് തവണ ശ്രമിച്ചു, പക്ഷേ എല്ലാ ശ്രമങ്ങളും പരാജയപ്പെട്ടു.

ഈ സമയത്ത് റാണാ പ്രതാപിന് ബാംഷായിൽ നിന്ന് സാമ്പത്തിക സഹായം ലഭിച്ചു. ഭിൽ ഗോത്രങ്ങൾ കാട്ടിൽ അദ്ദേഹത്തിന് പിന്തുണ നൽകി. ഹാൽദിഗട്ടി യുദ്ധത്തിൽ നഷ്ടപ്പെട്ട മുഴുവൻ മണ്ണും അദ്ദേഹം വളരെ പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചുപിടിച്ചു. യുദ്ധാനന്തരം മുഗളരുടെ പക്കൽ നിന്ന് രാജസ്ഥാൻ മുഴുവൻ അദ്ദേഹം തിരിച്ചുപിടിച്ചു. 1597-ൽ കാട്ടിലെ ഒരു വേട്ടയാടൽ യാത്രയിൽ പരിക്കേറ്റ് അദ്ദേഹം മരിച്ചു.

ഇതൊരു മഹാനായ യോദ്ധാവിന്റെ മഹത്തായ കഥയായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലെ മുഗളന്മാരെ തടയാൻ കഴിയുന്ന ഒരേയൊരു വ്യക്തി അദ്ദേഹം മാത്രമാണെന്ന് ചരിത്രത്തിൻറെ താളുകളിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. അക്ബർ ഇന്ത്യ മുഴുവൻ കീഴടക്കി. മഹാറാണാ പ്രതാപിന്നെ പരാജയപ്പെടുത്താൻ അക്ബറിന്ക ഴിഞ്ഞെങ്കിലും രാജസ്ഥാനെ എന്നെന്നേക്കുമായി നിലനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല. വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ റാണ നഷ്ടപ്പെട്ട മുഴുവൻ മണ്ണും തിരിച്ചുപിടിച്ചു.

ശ്രീനാഥ്ജി ക്ഷേത്രം 

ഹൽഘട്ട

സന്ദർശനത്തിനു ശേഷം ഞങ്ങൾ നാഥദ്വാരയിലെ ശ്രീനാഥ്ജി ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി.

ശ്രീനാഥ്ജി ക്ഷേത്രത്തിന് മുന്നിൽ ഒരു സുഹൃത്തിനൊപ്പം ലേഖനം

ഇന്ത്യൻ സംസ്ഥാനമായ രാജസ്ഥാനിലെ ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണ് നാഥദ്വാര. ഉദയ്പൂരിൽ നിന്ന് 48 കിലോമീറ്റർ വടക്കുകിഴക്കായി സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന നാഥദ്വാര ബനാസ് നദിയുടെ വലത് കരയിലാണ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിച്ച ശ്രീനാഥ്ജി (ഭഗവാൻ കൃഷ്ണൻ) ക്ഷേത്രത്തിന് പേരുകേട്ടതാണ് നാഥദ്വാര. 'നാഥദ്വാര' എന്ന പദം 'പ്രഭുവിന്റെ കവാടം' എന്നാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. 'ശ്രീനാഥ്ജിയുടെ ഹവേലി' എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ശ്രീനാഥ്ജി ക്ഷേത്രം ഹിന്ദുക്കളുടെയും വൈഷ്ണവരുടെയും ഒരു പ്രധാന തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രമാണ്.

ശ്രീനാഥ്ജി ക്ഷേത്ര കവാടം, മൊബൈൽ ഫോൺ ക്ഷേത്രത്തിൽ അനുവദനീയമല്ല.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സ്ഥാപനത്തിന് പിന്നിൽ ഒരു കഥയുണ്ട്. ഐതിഹ്യമനുസരിച്ച്, ശ്രീനാഥ് ജിയുടെ വിഗ്രഹം വൃന്ദാവനത്തിൽ (ഭഗവാൻ കൃഷ്ണന്റെ നാട്) പ്രതിഷ്ഠിച്ചു. 1672-ൽ, ഔറംഗസേബിന്റെ അധീനതയിൽ നിന്ന് വിഗ്രഹത്തെ രക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ച ഒരേയൊരു ധീരൻ റാണാ രാജ് സിംഗ് ആയിരുന്നു. പ്രതിമ ഒരു പ്രത്യേക സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റുമ്പോൾ, വാഹനത്തിന്റെ ചക്രം ചെളിയിൽ ആഴ്ന്നുപോയി എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. പ്രതിമ കൂടുതൽ നീങ്ങാൻ വിസമ്മതിച്ചു, അതിനാൽ അകമ്പടി സേവിച്ച പുരോഹിതൻ ഇത് ഭഗവാൻ തിരഞ്ഞെടുത്ത സ്ഥലമാണെന്ന് . അങ്ങനെ, അതേ സ്ഥലത്ത് ഒരു ക്ഷേത്രം പണിതു. രാജസ്ഥാനിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ക്ഷേത്രമാണ് ശ്രീനാഥ് ക്ഷേത്രം.

 ക്ഷേത്രദർശനം കഴിഞ്ഞ് രാത്രി തിരിച്ച് ഹോട്ടലിലേക്ക് പോയി.